భూకంప సెన్సార్లపై పరిశోధన.. అమెరికా సైన్స్ పోటీ ఫైనల్స్‌కు 14 ఏళ్ల విద్యార్థిని

అమెరికాలో 14 ఏళ్ల ప్రాయంలోనే ఓ విద్యార్థిని అసాధారణ శాస్త్రీయ ప్రతిభను కనబరిచి దేశవ్యాప్త గుర్తింపు పొందింది. భూకంప సెన్సార్లను అత్యంత సమర్థవంతంగా ఎక్కడ ఏర్పాటు చేయాలనే అంశంపై చేసిన పరిశోధనకు గాను, వర్జీనియాకు చెందిన ఇసబెల్ రాస్సీ ప్రతిష్ఠాత్మక 'థర్మో ఫిషర్ సైంటిఫిక్ జూనియర్ ఇన్నోవేటర్స్ ఛాలెంజ్-2026' ఫైనల్స్‌కు ఎంపికైంది. దేశవ్యాప్తంగా ఎంపికైన 30 మంది ఫైనలిస్టులలో ఆమె ఒకరిగా నిలిచింది.

వర్జీనియాలోని జేమ్స్‌టౌన్ హైస్కూల్‌లో ప్రస్తుతం తొమ్మిదో తరగతి చదువుతున్న ఇసబెల్, ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను ఎనిమిదో తరగతిలోనే ప్రారంభించింది. "లిజనింగ్ ఇన్ ది రైట్ ప్లేస్: ఎర్త్‌క్వేక్ సెన్సార్ల ప్లేస్‌మెంట్ కోసం గేమ్ థియరీ అండ్ ఆప్టిమైజేషన్" అనే అంశంపై దాదాపు ఆరు నెలల పాటు ఆమె స్వతంత్రంగా పరిశోధన సాగించింది. ఇందుకోసం లాస్ ఏంజిల్స్ ప్రాంతానికి చెందిన చారిత్రక భూకంప గణాంకాలను ఆధారంగా చేసుకుని కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్లను రూపొందించింది. సెన్సార్లను ఏయే ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేస్తే భూకంప తీవ్రతను మరింత కచ్చితంగా గుర్తించవచ్చో తెలుసుకోవడానికి అధునాతన గణిత పద్ధతులను ఉపయోగిస్తూ ఒక ప్రత్యేక ప్రోగ్రామ్‌ను రాసింది.

ఆమె రూపొందించిన నమూనా (మోడల్) ప్రకారం, కేవలం ఐదు కొత్త సెన్సార్లను వ్యూహాత్మక ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా భూకంపాలను గుర్తించే సామర్థ్యాన్ని (కవరేజీని) 16.7 శాతం మేర మెరుగుపరచవచ్చని తేలింది. ఇది ప్రాథమికంగా సిమ్యులేషన్ ఆధారిత ఫలితమే అయినప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో సెన్సార్లను అమర్చడానికి ముందు వాటి ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడానికి ఈ పరిశోధన ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా వనరులు పరిమితంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇది ఎంతో కీలకం కానుంది.

దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 10,000 మంది విద్యార్థులు ఈ పోటీకి దరఖాస్తు చేసుకోగా, ఇసబెల్ తన విశేష పరిశోధనతో ఫైనల్స్‌కు అర్హత సాధించింది. ఒక సైన్స్ మ్యాగజైన్‌లో వచ్చిన కథనంతో పాటు, గతంలో తనకు ఎదురైన భూకంప అనుభవమే ఈ పరిశోధన చేపట్టడానికి ప్రేరణ అని ఆమె తెలిపింది. అక్టోబర్ 23 నుంచి 28 వరకు వాషింగ్టన్ డీసీలో జరిగే ఫైనల్స్‌లో ఆమె తన ప్రాజెక్ట్‌ను ప్రదర్శించనుంది. ఈ పోటీలో విజేతలకు లక్ష డాలర్లకు పైగా విలువైన బహుమతులు అందజేస్తారు. ఇందులో భాగంగా గ్రాండ్ ప్రైజ్ విజేతకు 25,000 డాలర్లు (సుమారు రూ. 20 లక్షలు) లభించనున్నాయి.

ఇసబెల్‌కు బాల్యం నుంచే విజ్ఞాన శాస్త్రం పట్ల మక్కువ ఎక్కువ. తొమ్మిదేళ్ల వయసులోనే నాసాకు చెందిన ఓ రిటైర్డ్ ఇంజనీర్‌తో కలిసి ఆమె రాకెట్ నమూనాలను తయారు చేసింది. చదువుతో పాటు వయోలిన్ వాయించడంలో, మ్యాథ్స్‌లోనూ ఆమెకు మంచి పట్టు ఉంది. భవిష్యత్తులో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్, అప్లైడ్ మ్యాథమెటిక్స్ లేదా వైద్య రంగంలో స్థిరపడాలన్నది తన లక్ష్యమని ఇసబెల్ పేర్కొంది.